🏛️ Bộ chuyển đổi số La Mã

Số La Mã là hệ thống số được dùng ở La Mã cổ đại, biểu thị giá trị bằng các tổ hợp chữ cái Latin I, V, X, L, C, D và M. Hệ thống này lan khắp châu Âu cùng với Đế chế La Mã và trong nhiều thế kỷ vẫn là cách viết số tiêu chuẩn ở châu Âu thời trung cổ. Ngày nay, phép tính hằng ngày sử dụng số Ả Rập, nhưng số La Mã vẫn được dùng rộng rãi ở những nơi coi trọng truyền thống hoặc tính trang trọng - mặt đồng hồ, số chương sách, năm sản xuất phim, và số thứ tự trị vì của vua chúa, giáo hoàng (như Elizabeth II).

Số La Mã thường tuân theo ký hiệu cộng, tức viết các ký hiệu từ lớn đến nhỏ và cộng giá trị của chúng lại. Ví dụ: VI = 5 + 1 = 6.

Tuy nhiên, khi một ký hiệu có giá trị nhỏ đứng trước ký hiệu lớn hơn, nó sẽ bị trừ đi - đây là ký hiệu trừ. Ví dụ: IV = 5 − 1 = 4, IX = 10 − 1 = 9, XL = 40, XC = 90, CD = 400, CM = 900.

Một ký hiệu không được lặp quá ba lần liên tiếp (III = 3 là hợp lệ, nhưng IIII = 4 thì không - dạng đúng là IV).

Số La Mã chuẩn, chỉ lặp M (1,000) tối đa ba lần, chỉ có thể biểu diễn đến 3,999. Để vượt quá mức đó, một quy ước cổ đặt một vinculum (gạch trên) lên một nhóm ký hiệu để chỉ rằng giá trị đó được nhân với 1,000.

Ví dụ, 4,000 được viết là IV với gạch trên (4 × 1,000), và 5,000 là V với gạch trên. Công cụ này tách số của bạn thành phần nghìn và phần dư, chuyển phần nghìn thành số La Mã có gạch trên, rồi ghép phần dư theo ký hiệu chuẩn - hỗ trợ các giá trị đến 3,999,999.

Các năm thường thấy trong phần ghi công phim, bia đá và tượng đài được chuyển sang số La Mã như sau.

Các lỗi thường gặp khi đọc hoặc viết số La Mã bao gồm:
• Lặp một ký hiệu bốn lần, như IIII - dạng đúng là IV.
• Trừ qua hơn một bậc, như VX hoặc IL - phép trừ chỉ hoạt động giữa các bậc liền kề (I chỉ đứng trước V hoặc X; X chỉ đứng trước L hoặc C, v.v.).
• Viết cùng một ký hiệu quá ba lần liên tiếp thay vì chuyển sang ký hiệu trừ.
• Cho rằng có số La Mã cho số 0 - thực ra không có.

• Mặt đồng hồ analog và đồng hồ đeo tay
• Năm bản quyền/sản xuất trong phần ghi công phim và truyền hình
• Số trang đầu trong sách và bài báo
• Các kỳ Super Bowl và Thế vận hội
• Số thứ tự trị vì của vua chúa và giáo hoàng (ví dụ: Elizabeth II, John Paul II)
• Bia đá và dòng khắc trên tượng đài ghi năm xây dựng